Predikant

preken(vrije stof)
preken(catechismus)

Musicus

cv
concertagenda
cds
Composities
Diversen
Contact
Predikant > Preek lezen > Zoek de HEER en leef!
titel : Zoek de HEER en leef!
datum : 15 november 2020
volledige onderwerp : Amos 5 : 4-6a
Download deze preek.

Preek over Amos 5,4-6a (Den Ham, 8-11-20

Votum en groet
GK 163 (Dit huis, een herberg onderweg)
10 geboden
Opw.244 (Welzalig de man die niet wandelt)
Gebed
Doop van kinderen – Orde IV
• In het water van de doop (Sela, na doop van Trijntje Annelies Bonthuis)
L Amos 5,1-13
Opw.464:1,2 (Wees stil voor het aangezicht van God)
T Amos 5,4-6a
Preek
GK 32:3-5 (Laat tot u komen elk van uw beminden)
Dankzegging en voorbede
Collectemoment
LB 885 (Groot is uw trouw, o Heer)
Zegen

Gemeente van de Here Jezus,

“Zoek Mij en leef!” In het hart van een onheilspellend boek als Amos zo’n evangelische oproep. Alsof hij ineens het woord geeft aan Jezus: “Kom bij Mij, dan zul je leven!” Dat is inderdaad precies wat Amos ten diepste te zeggen heeft. Dat betekent niet dat we de rest van zijn boek dus net zo goed hadden kunnen overslaan. Want de hartstochtelijke oproep: “Zoek de HEER”, en de duizelingwekkende belofte: “dan zul je leven”, wordt nog steeds gedaan aan mensen die onder Gods oordeel liggen.
Het is of je op een bergpas rijdt en pas op de pashoogte even boven de wolken komt. Als je ziet waar je vandaan komt: alleen maar wolken. Als je ziet waar je heengaat: alleen maar wolken. Maar je vervolgt je weg toch met vertrouwen, omdat je weet dat boven die wolken het licht schijnt. Licht dat sterk genoeg is om je ook in de mist je weg te laten vinden.
De structuur van deze preek is heel eenvoudig: [ppt]

1. Zoek de HEER…
2. … en leef!

1. [ppt] Als God zelf zegt: “Zoek Mij”, dan mag je ervan uitgaan dat Hij dus ook te vinden is. Wat zul je de uitdaging om God te zoeken ook aangaan, als je niet zeker weet of Hij wel te vinden is? In het bevel gaat dus een belofte schuil. Neem nu de doop die Isa Bonthuis net ontvangen heeft. Van die doop zou je best kunnen zeggen dat het een persoonlijk uitnodiging van God om Hem te zoeken: “Zoek Mij Isa, dan zul je leven”. Maar ondertussen heeft God Isa allang gevonden. Hij is haar Vader al, als zij begint te ontdekken wat het inhoudt een kind van God te zijn.
Maar aan die ontdekkingstocht moet ze wel beginnen. Want hoe kan God als een Vader voor haar zijn, als zij niet als een kind voor Hem wil zijn? In het bevel om te zoeken gaat dus niet alleen de belofte schuil dat je zult vinden. Het omgekeerde is net zo goed waar: [ppt] De belofte dat je Hem zult vinden zit verpakt in het bevel Hem te zoeken.
Gereformeerde mensen lopen het risico dat bevel wat minder serieus te nemen. Want als God jou al gevonden heeft, doet het er toch wat minder toe dat jij Hem ook moet zoeken? Dat was precies de fout die de tien stammen die samen het koninkrijk Israël vormden maakten. God had toch beloofd dat Hij altijd bij hen zou zijn? Zelfs als het zo zou zijn dat zij de weg naar God kwijt waren, God zou nooit de weg naar hen kwijt raken. Hoe diep ze ook konden zinken, God zou hen nooit laten vallen.
Niet alleen voor de tien stammen van Israël, maar ook voor de tientallen soorten gereformeerden is de kernboodschap van Amos dus best wel shocking. Niet omdat zijn oproep: “Zoek de HEER”, een bevel zonder belofte zou zijn. Maar wel omdat de belofte niet in vervulling gaat voor mensen die het bevel niet serieus nemen. Om het bevel: “Zoek de HEER”, serieus te kunnen nemen, moet je dus tot je door laten dringen dat je Hem kwijt bent. God speelt niet die rol in jouw leven die Hij zou moeten spelen.
Er zijn veel mensen, jonge én oudere mensen, die van zichzelf zeggen dat ze nog zoekende zijn. [ppt] Maar betekent dat dus dat je actief op zoek bent? Misschien vergis ik me, maar volgens mij zijn er veel zoekers die helemaal niet zo hard op zoek zijn. Want stel je voor dat je God echt vindt. Dan is de tijd om Hem nog even op afstand te houden wel voorbij. Maar juist die tijd mag voor jou nog wel even duren. Zou dat misschien daarvan kunnen komen dat je nooit goed tot je door hebt laten dringen wat het betekent dat je al gevonden bent?
Denk maar eens aan de verloren zoon, die pas voelde hoe bijzonder het was dat hij een vader had, toen hij zelf met lege handen stond. Dan staat hij op en gaat naar huis. Maar als hij dat niet gedaan had? Had zijn vader dan niet moeten zeggen: “Deze zoon van mij was levend, maar is weer gestorven. Hij was gevonden, maar is verloren”? Neem die opdracht om de Here te zoeken dus niet met een gereformeerd korreltje zout, maar ga actief op zoek naar je Heer.
Maar waar moet je Hem dan zoeken? [ppt] Als je Amos leest, zou je kunnen denken dat die daar geen antwoord op geeft. Want hij zegt alleen waar je God níét moet zoeken: “Ga niet naar Betel, kom niet in Gilgal, trekt niet naar Berseba”. Nu zou iemand die een beetje bijbelvast is kunnen zeggen: “Nogal logisch dat de Israëlieten God niet in die plaatsen moesten zoeken. Want God liet zich alleen in Jeruzalem vinden. Alleen van die stad had Hij immers gezegd: ‘Dit is, voor altijd, mijn rustplaats, hier verlang ik te wonen’” (Ps.132,14). Toch denk ik dat we niet moeten invullen wat Amos zelf niet invult. Laten we het er eerst maar eens mee doen dat hij zegt waar je God in elk geval niet moet zoeken.
Hij zegt dat, omdat de mensen God daar juist wel zochten. [ppt] Zeker Betel had oude papieren. Betel betekent ‘huis van God’. Zo was die plaats niet pas gaan heten toen koning Jerobeam I er een gouden kalf plaatste. Het heette al zo sinds de aartsvader Jakob er droomde van een ladder naar de hemel. Toch presteert Amos het om tegen al die kerkgangers te zeggen: “Zoek de HEER en leef! Ga niet naar dat Huis van God, ook al heet het hier al bijna sinds mensenheugenis zo. Want het is hier alleen een huis van God, niet als Jakob het zo noemt, maar als God het zo noemt.”.
Zegt Amos daarmee dat de Here zoeken niet hetzelfde is als naar de kerk gaan? Dat zegt hij inderdaad. [ppt] Je kunt geen is-gelijk-teken zetten tussen God zoeken en naar de kerk gaan. Misschien klinkt je dat als muziek in de oren. “Mooi, dan ga ik er nooit weer heen”. Dan stel ik je wel de vraag of je er nooit meer heen gaat, omdat je ook niet een kerk zoekt, maar omdat je God zelf zoekt. Misschien krabbel je dan toch wat terug en zeg je: “Maar God is toch niet alleen in de kerk? Hij is toch overal?” Met de eerste helft van die zin ben ik het eens: God is niet alleen in de kerk. Maar dat betekent niet dat God dus overal is. [ppt] Gods oog is wel overal, maar Gods hart niet. Hij voelt afstand tot mensen die het met zichzelf getroffen hebben, terwijl Hij zich verbonden voelt met mensen die geen vrede hebben met zichzelf (Ps.138,6). Hij is niet bij de groten en sterken, maar Hij is bij de kleinen en zwakken. [ppt] Niet voor niets lazen we ook bij de doop van Isa het woord van Jezus: “Laat die kinderen bij me komen. Houd ze niet tegen. Want Gods nieuwe wereld is er juist voor hen”. Maar Jezus laat er ook meteen op volgen: “Ik verzeker jullie, wie het koninkrijk van God niet aanneemt als een kind, komt er beslist niet in” (Mc.10,15, WBV).
Ook Amos zegt al dat God niet overal is. Neem alleen de woorden die op de tekst voor de preek volgen: “Zoek de HEER en leef. Anders zal hij als een vuur woeden in het land van Jozef, de vlammen zullen Betel verteren, en er zal niemand zijn om te blussen. Wánt jullie veranderen het recht in alsem en vertrappen de gerechtigheid”. Het recht zou zoet als honing moeten smaken. Maar in Israël smaakt het recht zo bitter als alsem. Als je onrecht aangedaan was, kon je maar beter geen beroep op het recht doen, anders werd je alleen maar verder de grond in getrapt.
Als je God wilt zoeken, moet je je dus verre houden van onrecht, in je persoonlijke leven en in je sociale leven. Want [ppt] waar mensen onrecht aangedaan wordt, daar is God niet. Ja, als dat onrecht begaan wordt op een plaats die de naam ‘Huis van God draagt’, moet je daar dus niet zijn. Want waar God ook is, daar in elk geval niet. [voorbeelden]
Met Amos ga ik opnieuw langs de rand van de gereformeerde leer, als ik zeg: [ppt] “Zoek je God? Probeer dan eerst maar een beetje een goed mens te zijn”. Misschien denk je nu: “Dat is niet lángs de rand, maar óver de rand. Want goede werken zijn de vrucht van het geloof in God. Maar een dominee die zegt: ‘Probeer eerst maar eens een beetje een goed mens te zijn’, die doet net of je al goede werken kunt doen voor je in God gelooft”.
Nu, dat wil ik niet beweren. Hoewel, iedereen kent wel mensen die goede werken doen zonder dat ze in God geloven. Maar betekent dat dus dat je niet in God hoeft te geloven om goede werken te doen? Nee, want als mensen die niet in God geloven toch goede werken doen, is dat een werk van God die zelfs uit stenen kinderen van Abraham kan verwekken (Mt.3,9). Het is iets van Gods vrijmacht als het Hem belieft het goede te doen via mensen die niet in Hem geloven.
Ik zeg niet dat Joe Biden niet in God gelooft. [ppt] Maar hij profileert zich in elk geval niet als gelovige om er stemmen mee te winnen. Donald Trump doet dat wel. Maar wat zijn die bijbelse standpunten van hem waard als hij zijn optreden de stijl vertoont van de duivel? Ons woord ‘duivel’ komt van het Griekse woord ‘diabolos’: door elkaar gooier. Mensen worden tegen elkaar opgezet en waarheid en leugen worden door elkaar gehaald. Daarom is het voor de meeste gereformeerden een raadsel dat veel van hun Amerikaanse broeders en zusters hun stem niet gegeven hebben aan een iemand die in elk geval respectvol en integer probeert te zijn, maar aan iemand die dat in elk geval niet is.
Als die keuze volgens ons in Amerika duidelijk is, laat die keuze dan in Nederland maar net zo duidelijk zijn. Want iemand die niet probeert een beetje als een goed mens te leven, zo iemand moet je niet bij willen horen. In de woorden die volgen op het gedeelte dat we lazen zegt Amos het zo: [ppt] “Zoek het goede, niet het kwade. Dan zullen jullie leven, en dan zal de HEER, de God van de hemelse machten met jullie zijn, zoals jullie altijd zeggen”. Voor Amos is dat dus hetzelfde: “Zoek de HEER”, en: “Zoek het goede”. Als dat voor ons niet hetzelfde is, leidt het ontbreken van goede daden tot het missen van God.

2. “Zoek de HEER… [ppt] en leef!” Veel uitlegger zitten met die belofte in de maag. Want Amos kan toch niet bedoelen dat straks wel de slechte, maar niet de goede mensen omkomen. Ze gaan allemaal in ballingschap, ook als dat betekent dat de goeden met de kwaden lijden. Toch denk ik dat het juist daarom geen woord van mensen kan zijn, maar alleen een woord van God. Het is even raadselachtig als dat woord van Jezus [ppt] dat wie zijn leven behoudt zijn leven verliest en wie zijn leven verliest zijn leven behoudt (Mc.9,35).
Al is dat een woord waarvan je de volle omvang onmogelijk kon peilen, je voelt misschien wel aan dat een succesvol leven voor God een verloren leven kan zijn. Maar wat moeten we ons bij het omgekeerde voorstellen: dat een verloren voor God een succesvol leven kan zijn. Misschien helpen aan paar Spreuken van Salomo: “Beter een karige schotel groente en liefde dan een vetgemeste os en haat. [ppt] Beter een droog stuk brood en vrede dan een huis vol voedsel en ruzie” (Spr.15,17; 17,1). Het zijn van die Spreuken waar iedereen het mee eens is. Toch zal niemand graag willen ruilen met een vluchteling op Samos, ook niet als die bij zijn droog stuk brood vrede heeft en jij bij je huis vol voedsel niet.
[ppt] Het gaat hier om een geheimenis dat zich niet laat uitleggen, maar zich wel laat ervaren. Op de een of andere manier is een leven in Gods tegenwoordigheid een goed leven en is een goed leven een leven in Gods tegenwoordigheid. Wie goed doet, God ontmoet. Wie God ontmoet, doet goed.
Zo is het. Zo zal het zijn.

Amen.