Predikant

preken(vrije stof)
preken(catechismus)

Musicus

cv
concertagenda
cds
Composities
Diversen
Contact
Predikant > Preek lezen > Het stekje van boven
titel : Het stekje van boven
datum : 22 december 2019
volledige onderwerp : Lucas 01 : 78, 79
Download deze preek.

Preek over Luc.1,78.79 (Den Ham, 22-12-19)

Na de handdruk:
• Oproep
• Aansteken adventskaarsen
• LB 461:1-4 (Wij wachten op de koning)
Votum en groet
GK 19:1,2 (Het ruime firmament)
Wet voor de adventstijd: Rom.13,8-14
ELB 91:1,4 (Weest blij te allen tijde)
Gebed
Doop van kinderen – Orde IV
• GK 177:4 (Vader van het leven, Ik geloof in U)
• Sela: Gods zegen voor jou (na doop van Douwe Daniël Westrik)
L Jer.23,1-6
GK 132:6-10 (Van Davids zonen sprak de Heer)
L Luc.1,67-80
T Luc.1,78.79
Preek
LB 441:3,4,5,10 (Wat hebt U opgegeven)
Dankzegging en voorbede
Collecte
LB 286 (Waar de mensen dwalen in het donker)
Zegen

Gemeente van de Here Jezus,

“Hèhè, eindelijk”, zeg je bij jezelf, als je met smart op een bestelling zit te wachten en je ziet het busje van de pakketdienst eindelijk voor jouw huis stilstaan. Je doet de deur al open, vóór de bezorger heeft kunnen aanbellen. Zo blij ben je dat je het pakje in ontvangst kunt nemen.
Als je jezelf eens van een afstandje kon bekijken, zou je misschien zeggen: “Stel je niet zo aan. Je doet net af of je leven van dat pakje afhangt”. Waarschijnlijk is dat inderdaad overdreven. Toch kun je dat gevoel wel hebben, als je niet verder kunt met je werk zolang je dat ene onderdeeltje niet hebt. Dan is het net of de zin van alles waar je mee bezig bent van dat onderdeeltje afhangt.
“Hèhè, eindelijk”, [ppt] hoor je ook Zacharias zeggen. Hij heeft zeker wel reden om opgelucht te zijn. Niet alleen heeft hij na negen maanden zwijgen zijn stem weer terug, maar ook hebben zijn vrouw en hij na misschien wel vijftig jaar getrouwd geweest te zijn nog een zoon gekregen. “Geprezen zij de Heer, de God van Israël”, luiden de eerste woorden die Zacharias weer uit weet te brengen. Maar als je leest waarom Zacharias de Heer, de God van Israël, prijst, dan lijkt zijn loflied maar weinig te hebben met het geluk dat hem op zijn oude dag nog ten deel viel. Want Zacharias zegt niet: “God heeft zich om mijn vrouw en mij bekommerd en onze gebeden verhoord”, maar hij zegt: [ppt] “hij heeft zich om zijn volk bekommerd en het verlost”. Vervuld van de Heilige Geest maakt Zacharias zich tot tolk van heel Gods volk. Heel Israël mag zeggen: “Hèhè, eindelijk”. Want waar iedereen op zat te wachten: de vervulling van Gods beloften, dat is nu werkelijkheid geworden.
Het zijn inderdaad wel heel oude beloften die Zacharias hier in herinnering roept: de belofte aan David, toen al duizend jaar geleden, en de belofte aan Abraham, toen misschien al wel tweeduizend jaar geleden. Zou werkelijk iedereen nog op de vervulling van die beloften hebben zitten wachten? Of had iedereen zijn verwachtingen naar beneden bijgesteld? Want je kunt wel tegen jezelf zeggen dat het ware geluk pas in Gods nieuwe wereld aanbreekt, maar wat heb je daaraan zolang die nieuwe wereld uitblijft? Heb liever oog voor de kleine dingen die je al wel gegeven zijn dan voor de grote dingen die je nog niet gegeven zijn. Anders leef je aan het geluk dat er ook nu al is voorbij.
Best een wijze overlevingsstrategie. Maar voor ons zou het niet meer nodig moeten zijn om zo te praten. Want die oeroude beloften aan David en aan Abraham zijn toch in vervulling gegaan? Wat heeft het anders voor zin om kerst te zingen: [ppt]

Stille nacht, heilige nacht!
Vrede en heil, wordt gebracht
aan een wereld, verloren in schuld,
[ppt] Gods belofte wordt heerlijk vervuld.
Amen, Gode zij eer!
Amen, Gode zij eer! (LB 483:3).

Het is nog steeds een van de meest populaire kerstliederen, binnen én buiten de kerk. Maar het zou nergens over gaan als Gods beloften nog steeds in vervulling zouden moeten gaan. Als Zacharias, vervuld met de Heilige Geest, een lied begint te zingen, maakt hij zich tot tolk van heel het volk van God. In de tijd dat er in de gereformeerde kerken alleen maar Psalmen gezongen werden, werd er een uitzondering gemaakt voor een paar nieuwtestamentische liederen, waaronder de Lofzang van Zacharias. Terecht. Want Zacharias geeft niet alleen stem aan zijn eigen vreugde, maar ook aan die van ons:

Geprezen zij de Heer, de God van Israël,
hij heeft zich om zijn volk bekommerd en het verlost.

Zou het volk Israël zelf ooit de behoefte gevoeld hebben om dit lied mee te zingen? Want inderdaad: [ppt]

bevrijd zouden we worden van onze vijanden,
gered uit de greep van allen die ons haten.

Maar wat is daar voor Israël van terecht gekomen? Wat zijn de Joden de eeuwen door vervolgd en gehaat, met als dieptepunt de poging van Adolf Hitler om alle Joden uit te roeien. Waar is de plek waar zij, ontkomen aan hun vijanden, God zonder angst kunnen dienen, toegewijd en oprecht, altijd levend in zijn nabijheid? Een klein begin daarvan is misschien ontstaan in 1948, toen de Joden in Palestina hun eigen staat Israël uitriepen. Maar nog steeds is dat landje omgeven door vijanden die het liever vandaag dan morgen van de kaart willen vegen.
Maar er zijn meer volken die alleen maar kunnen dromen van een plekje op aarde waar ze kunnen wonen zonder angst voor vijanden die hun dat plekje misgunnen. Denk eens aan de vervolging van minderheden in landen als Myanmar, China en India. Wat moeten die met zo’n lied van Zacharias? Wie kan dat nu meezingen? Waar ter wereld vind je een land wat een beetje lijkt op het vrederijk waar Jesaja van profeteerde, toen hij een wereld voor zich zag waarin zwaarden worden omgesmeed tot snoeimessen (Jes.2,4) en een lam tot rust komt bij een leeuw (Jes.11,6)? [ppt]

En toch komt die wereld er, die moet wel komen, nu God zelf zich om zijn volk bekommerd heeft. Dat woord ‘bekommeren’ kan ook weergegeven worden als ‘opzoeken’: God heeft zijn volk opgezocht. Zacharias gebruikt dat woord nog een keer in het vers dat ik als tekst voor de preek uitgekozen heb: “Dankzij de liefdevolle barmhartigheid van onze God zal het stralende licht uit de hemel over ons opgaan”. In die vertaling is dat woord ‘opzoeken’ verdwenen. Maar misschien kent u de berijming van die woorden nog wel: [ppt]

waarmee ons nu bezoeken gaat,
verschijnend als de dageraad,
de Opgang uit de hoogte.

Daarin vind je dat woord ‘opzoeken’ nog wel: De Opgang uit de hoogte komt ons bezoeken.
Nu klinkt dat wel wat vreemd: de Opgang uit de hoogte. Voor ons gevoel zou het ‘de opgang uit de diepte’ of de ‘neergang uit de hoogte’ moeten zijn. Toch zit het hele evangelie van kerst in die vreemde uitdrukking ‘Opgang uit de hoogte’. Want [ppt] ook al komt Hij van boven, Hij groeit op van beneden. [ppt]
Hij komt van boven. Maar Zacharias zegt het veel mooier: in Hem komt Gods liefdevolle barmhartigheid bij ons. Misschien mag ik het ook zo zeggen: [ppt] Jezus is het stekje uit het hart van God. Wat God ten diepste is: liefde, genade, ontferming, barmhartigheid, dat begint hier op aarde te groeien, als dat stekje waar de profeten al van spraken. Jeremia bijvoorbeeld, uit wiens boek we de woorden lazen: “De dag zal komen – spreekt de HEER, dat ik aan Davids stam een rechtmatige telg laat ontspruiten [ppt], die als koning een wijs beleid zal voeren en die in het land recht en gerechtigheid zal handhaven. Dan wordt Juda verlost en zal Israël in vrede leven. Zijn naam zal zijn ‘De HEER is onze gerechtigheid’”.
Misschien vraag je je wel eens af waarom God onze oude wereld niet in één klap vervangt door zijn nieuwe wereld. Waarom op de boomstronk van deze oude wereld alleen maar een stekje van zijn nieuwe wereld planten? Dat is een heel moeilijke vraag. Ik kan er alleen maar op zeggen dat God blijkbaar zo niet werkt. Het contact met God is beneden verbroken en blijkbaar vindt God dat het dan ook beneden weer gelegd moet worden. Maar als geen mens dat kan, dan wordt Hij zelf die mens. Zo begint het herstel van deze geschonden wereld: als een telg aan de stam van David, als een rijsje uit de tronk van Isaï (Jes.11,1), als een loot die opschiet onder Gods ogen, als een wortel die uitloopt in dorre grond (Jes.53,2), als stekje van boven.
Zacharias juicht als dat stekje wortel begint te schieten. Terwijl zijn zoon Johannes dat stekje niet eens is. Over hem zingt zijn vader:

En jij, kind, jij zult genoemd worden: profeet van de Allerhoogste,
want voor de Heer zul je uit gaan om de weg voor hem gereed te maken,
en om zijn volk bekend te maken met hun redding
door de vergeving van hun zonden.

Dat klinkt voor veel christenen en zeker voor veel gereformeerde christenen overbekend: redding door vergeving van zonden. Toch moet het ook in deze adventstijd weer gezegd worden dat er slecht redding is, niet alleen voor ons, maar voor de hele wereld, als onze zonden niet langer tussen God en ons instaan. Daar moet het mee beginnen: met één mens die onschuldig is, met één mens die de schuld draagt: Jezus Christus. Op Hem moet Johannes de mensen wijzen: [ppt] “Daar is het Lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt” (Joh.1,29).
Als Johannes naar dat lam wijst, wijst hij de ingang van Gods nieuwe wereld aan. Jezus is de deur (Joh.10,7) naar die veilige ruimte waarin je God zonder angst kunt dienen, toegewijd en oprecht, altijd levend in zijn nabijheid. Die veilige ruimte kun je binnengaan, hoe onveilig je je ook voelt en hoe onveilig het leven soms ook is. Ik ben ervan overtuigd dat ook in de grootste verschrikkingen die mensen soms moeten verduren de deur naar die ruimte openstaat, waarin God dichter bij jou is dan alles en iedereen. Daar staat God aan jou kant, ook al stond jij lang niet altijd aan Gods kant. Daar heeft God vrede met jou en heb jij vrede met God.
Om die vrede op het spoor te komen, moeten we elk jaar weer bij de kribbe langs [ppt] waarin een kindje niets doet en alles is: de belichaming van Gods liefdevolle barmhartigheid voor jou. Zo begint Gods nieuwe wereld: met een kindje dat weerloos is omdat het alleen maar kan liefhebben; met een kindje dat onoverwinnelijk is omdat het alleen maar kan liefhebben. Gods liefde heeft wortel op aarde geschoten en zal uiteindelijk de aarde vervullen.
Zover is het nog niet. Dat weet Zacharias ook wel. Want hij eindigt zijn lied met een bemoediging voor allen die leven in duisternis en verkeren in de schaduw van de dood. We weten allemaal wel hoe donker het leven soms kan zijn en sommigen van ons maken misschien nu wel een tijd mee waarin de duisternis ondoordringbaar lijkt te zijn. Wat helpt het dat je een boom vol lichtjes in de kamer zet of een ster voor het raam hangt?
Op zichzelf niks. Maar ze kunnen je wel herinneren aan het licht dat met Jezus in de wereld gekomen is, om ook jouw leven in het licht van Gods liefde te zetten. Je hoeft niets te doen waarmee je die liefde kunt verdienen. Laat dat licht maar schijnen en laat de zekerheid maar groeien: Gods liefde is er ook voor mij. Dan zul ook jij je voeten kunnen zetten op de weg naar de vrede.

Amen.