Predikant

preken(vrije stof)
preken(catechismus)

Musicus

cv
concertagenda
cds
Composities
Diversen
Contact
Predikant > Preek lezen > Van A - via M - tot Z (oudjaar)
titel : Van A - via M - tot Z (oudjaar)
datum : 31 december 2018
volledige onderwerp : Openbaring 22 : 13
Download deze preek.

Preek over Opb.22,13 (Oudejaarsavond 2018)

Votum en groet
LB 513 (God heeft het eerste woord)
Gebed
L Jer.25,15-26
Ps.75:1,4,5,6 (U alleen, God, prijzen wij) (NB)
L Opb.22,12-21
T Opb.22,13
Preek
Gez.79:4,5,6 (Mijn hart vol boos begeren)
Geloofsbelijdenis van Nicea
LB 985 (Heilig, heilig, heilig, hemelhoog verheven)
Dankzegging en voorbede
LvK 296 (Ik kom met haast, roept Jezus’ stem)
Zegen

Gemeente van de Here Jezus,

Als we ons het afgelopen jaar te binnen brengen, hebben we veel gemeenschappelijke herinneringen. Veel van die herinneringen hebben we op de Eeuwigheidszondag met God en met elkaar gedeeld. Maar uiteraard hebben we niet alles wat er gebeurd is toen herdacht. Al was het alleen omdat er niet alleen mensen gestorven zijn, maar ook mensen geboren zijn.
Toen ik het jaaroverzicht in de krant doorbladerde, bleef ik kijken naar één foto. Het was geen plaatje van een gebeurtenis in Nederland, maar van een gebeurtenis in Italië. In de stad Genua stortte op 14 augustus een brug in waar een belangrijke snelweg overheen liep. [ppt] Drie-en-veertig mensen zijn daarbij omgekomen. Eén chauffeur kon zijn vrachtwagen nog net op tijd tot stilstand brengen [ppt], nadat hij het voorliggende verkeerd in de afgrond had zien verdwijnen.
Dat brugdek dat in het luchtledige eindigde, ik vond het een iconisch beeld. Want kunnen wij wel wegen aanleggen die aankomen? Kunnen wij wel bruggen bouwen die de overkant bereiken? De Prediker zegt ergens: “Het einde van een zaak is beter dan zijn begin” (Pred.7,8). De Bijbel in Gewone Taal geeft dat treffend weer als: “Je kunt beter iets afmaken dan aan iets beginnen”. Maar kunnen wij wel echt iets afmaken? Natuurlijk, wij kunnen wel iéts afmaken. Niet alle bruggen storten in. Sommige bruggen uit de Romeinse tijd houden het al duizenden jaren uit. Maar de dingen wij afmaken blijven fragmenten van een groter geheel dat wij niet kunnen overzien. Juist daar bepaalt die brug uit Genua ons bij. Hij staat symbool voor mensenwerk dat ons bij de handen afbreekt. Of om weer met de Prediker te spreken:

Wat brengt een mens het zwoegen op?
Een hand gevuld met lucht.
Niets kan hij doen dat blijvend is.
Hij zoekt geluk en vindt gemis
en nooit komt hij tot rust (GK 236:1).

Een Nederlandse dichter zei het zo, in een vers met de titel ‘Index’. [ppt]

Liefde staat ergens onder l
en naar de letter gaan wij langzaam door
naar o van ouderdom en later s
van sterven. Bij de Zerk eindigt het spoor (F.L. Bastet).

De dichter bladert door de alfabetische inhoudsopgave van het boek van een mensenleven. Hij hoeft niet het hele alfabet bij langs te gaan, als het spoor toch eindigt bij de Z van grafzerk. Dat cynische versje zegt niet hetzelfde als de foto van die ingestorte brug in Genua [ppt]. Maar het vers en de brug vullen elkaar wel aan. Want wie slaat er een brug over de dood? Wie voorkomt dat ons leven in de afgrond verdwijnt?
Ik stel die vraag in de kerk, dus lijkt het antwoord nogal voorspelbaar: God. Hij slaat een brug over de dood. Hij voorkomt dat ons leven in de afgrond verdwijnt. Maar al is dat waar, het maakt het antwoord op de grote vragen van het mensenleven nog niet voorspelbaar. Al was het alleen omdat wel voor ieder mens geldt dat hij bij God begint, maar niet voor ieder mens geldt dat hij bij God eindigt. [ppt]

Christus zegt in het bijbelwoord dat we vanavond overdenken: [ppt] “Ik ben de alfa en de omega, de eerste en de laatste, het begin en het einde”. Sommigen van u weten misschien wel dat de alfa de eerste letter van het Griekse alfabet en de omega de laatste letter van het Griekse alfabet is. Je zou dus ook mogen vertalen: [ppt] “Ik ben de A en de Z, de eerste en de laatste, het begin en het einde”. Dat betekent in elk geval dat Christus er een ander alfabet op na houdt dan die Nederlandse dichter. Maar dat is niet omdat het alfabet van die dichter eindigt bij de dood en het alfabet van Christus eindigt bij het leven. Je kunt zeggen dat Christus de opstanding en het leven is (Joh.11,35) en dat daarom het alfabet van een christen eindigt bij het leven, maar die omweg lijkt me toch wat te kort door de bocht. Want dat Christus de opstanding en het leven is, betekent nog steeds niet dat het alfabet van een christen eindigt bij een het, maar bij een Hem, niet bij een iets, maar bij een Iemand, niet bij het leven, maar bij de Levende. Je bent dus pas op weg naar het leven, als je op weg bent naar Christus.
Maar het zou onjuist zijn ons nu vooral op de laatste letter van het alfabet te concentreren, alsof die interessanter zou zijn dan de eerste letter van het alfabet. Christus kan niet je letter Z zijn, als Hij niet je letter A is. Toch heeft het iets vreemds om Christus te horen zeggen dat Hij die letter A is, dat Hij de eerste is, dat Hij het begin is. Want aan het begin van alles staat toch God en niet Christus. Ook als je zegt dat Christus God is, zul je nog steeds zeggen dat Hij niet de Schepper, maar de Verlosser is.
Nu, inderdaad, in het boek Openbaring staat twee keer eerder: “Ik ben de alfa en de omega” (1,8; 21,6). Maar daar worden die woorden niet uitgesproken door de Zoon, maar door de Vader. Daar moeten we niet te snel aan voorbijgaan, maar juist bij stilstaan. Want ook al is de Zoon de Vader niet, in de Zoon ontmoeten we toch de Vader. Dat betekent op zijn minst dat God niet alleen de God van de eeuwigheid is, maar ook de God van de tijd.
In het nieuwe liedboek staat een gezang dat me lief geworden is. Het eerste en het laatste couplet daarvan luiden:

Al wat een mens te kennen zoek
aan waarheid en aan zin:
het ligt verhuld in uw geheim
dat eind is en begin.

Eer aan de Vader, Zoon en geest,
aan de drie-ene macht:
geheim dat aan de oorsprong staat
en in het eind ons wacht (LB 848:1,5).

Als je verkeerd wilt, zou je kunnen zeggen: God is dus wel de A en de Z, maar Hij is niet de B en de Y. Daarom blijft Hij voor mensen een raadsel, dat pas geopenbaard wordt als de jongste dag geweest is. Maar zo is het dus niet. Want de God van de eeuwigheid heeft Zich geopenbaard in de tijd. Een oud kerstlied zegt daarom terecht:

Die de hemel heeft geschapen
en versiert het firmament,
moet hier in een kribbe slapen,
wordt in hooi en stro gewend.
Die de schone serafijnen
altijd heeft tot zijn gebod,
heeft de beesten als de zijnen,
laat zich steken in dit kot (LB 478:3).

Dat is het wonder van kerst. In dat machteloze schepsel is de almachtige Schepper bij ons gekomen. De God die er voor ons was en er na ons zal zijn, is niet de grote afwezige in de tijd, maar de grote aanwezige in de tijd. Of om terug te keren naar het beeld van die brug in Genua: God slaat geen brug over de tijd heen, maar daalt neer in de afgrond waarin wij gevallen zijn. Die A en die Z zijn dus de armen van de eeuwige God waarmee Hij ons ons bestaan omhelst. Hij is niet alleen de God van het begin en van het einde, maar ook de God van het midden. Hij geeft ons een nieuw begin en Hij geeft ons een nieuw einde. Uit Hem ontspringt ons leven en in Hem mondt ons leven uit.
Het is heel opvallend dat er vlak na de woorden van onze tekst: “Ik ben de alfa en de omega”, gezegd wordt: “Laat wie dorst heeft komen; laat wie dat wil vrij drinken van het water dat leven geeft”. Een hoofdstuk eerder volgen die woorden zelfs pal op elkaar: “Ik ben de alfa en de omega, het begin en het einde. Wie dorst heeft geef ik vrij te drinken uit de bron met water dat leven geeft” (21,6). Dat viel mij temeer op omdat in een ander bijbelgedeelte, waarin ook gespeeld wordt met de letters van het alfabet, precies dezelfde verbinding met drinken gelegd wordt. Ik bedoel het gedeelte uit Jeremia 25, dat we met elkaar gelezen hebben.
Dat gedeelte eindigde met de woorden: Alle koninkrijken op aarde moeten uit de beker drinken, de koning van Sesak als laatste”. Met die naam Sesak iets bijzonders aan de hand. Het is een cryptische omschrijving van een naam die we veel beter kennen: Babel. [ppt] In het Hebreeuws bestaat die naam uit drie letters: BBL, twee keer de twee letter van het Hebreeuwse alfabet en één keer de twaalfde letter van het Hebreeuwse alfabet. Maar als je het alfabet achterstevoren zet, dus zeg maar van Z tot A, en je kiest weer twee keer de tweede en één keer de twaalfde letter, dan krijg je SSK. Zet de klinkers er weer tussen en Babel wordt Sesak.
Maar wat met dit woordspel bedoeld wordt, is bittere ernst. God besloten zijn eigen volk te straffen om hun zonden. Zou Hij dan de andere volken niet helemáál straffen om hun zonden? Hij zal machtige Babel vernederen door het tot de grond toe af te breken. In de omkering van Babel in Sesak zie je al voor je hoe Babel zelf ondersteboven gekeerd wordt. De Babyloniërs moeten de beker van Gods toorn tot op de laatste druppel uitdrinken. Of zoals Jeremia Gods woord mag doorgeven in het gedeelte dat op onze schriftlezing volgt: “Drinken zul je! Ik sta op het punt de stad waaraan mijn naam verbonden is ten onder te laten gaan. Zouden jullie dan ongestraft blijven? Nee! Ik roep het zwaard op tegen alle inwoners van de aarde – spreekt de HEER van de hemelse machten”. In de omkering van de naam Babel zegt God dus dat Hij voor hen niet de alfa en de omega is. Integendeel, zoals Babel er eens niet was, zo zal Babel er eens niet meer zijn. Misschien wil ik nu wat teveel zijn, maar de namen Babel en Sesak reiken van de tweede tot en met de een-na-laatste letter van het Hebreeuwse alfabet. De eerste en de laatste letter ontbreken. Geen alfa en geen omega.
Dat heeft ons nog steeds wat te zeggen. Alleen door het geloof in Jezus Christus krijg je deel aan God die aan het begin en het eind van alle dingen staat. Maar wanneer je, net als het goddeloze Babel, vooral in jezelf gelooft, heeft je leven basis en heeft je leven geen toekomst. Je woont in het land van die toren die nooit afkwam, omdat God voor spraakverwarring stichtte. Je grote daden betekenen niets. Je grote woorden slaan nergens op. [ppt]
Wij hebben in het afgelopen jaar als gemeente te veel meegemaakt om grote woorden te kunnen spreken. Wat dat betreft stelt die dichter die ik aan het begin aanhaalde het leven wat al te ordelijk voor als hij zegt dat de s van sterven na de o van ouderdom komt. Want soms komt de s van sterven ook voor de o van ouderdom. Zoals de d van duisternis soms na de l van licht komt. Toch weet ik dat Jezus aan het begin en het einde van mijn leven staat, [ppt] omdat Hij middenin mijn leven staat met de m van middelaar. Zijn kruis is het einde van mijn oude leven zonder God, zijn opstanding is het begin van mijn nieuwe leven met God. Zo geloof ik het, zo mag u het geloven, zo mag jij het geloven.
Ik weet niet hoeveel letters we nog bij langs moeten voor we bij omega uitkomen. Ik weet niet eens welke letters in welke volgorde we nog bij langs moeten voor we bij die omega uitkomen. Maar ik weet wel dat Jezus zegt: “Ik kom spoedig”. Zeg nu niet dat dat ‘spoedig’ van Jezus wel lang duurt als het al bijna tweeduizend jaar geleden is dat Johannes deze belofte opgeschreven heeft. Want ‘spoedig’ betekent dat je het mee zult maken. Zelfs als het alfabet van ons leven hier op aarde al voorbij de z van grafzerk is. Want er komt een moment waarop alle doden zijn stem zullen horen en uit hun graf zullen komen (Joh.5,28).
Maar ook al gehoorzaamt iedereen als Hij roept: “Opstaan!”, sommigen gehoorzamen met tegenzin een vreemde stem, anderen gehoorzamen met blijdschap een bekende stem. Laat voor jou de stem van Jezus een stem mogen zijn die je uit duizenden herkent, ook als Hij tot nu toe tegen je praat met de stem van anderen. Als Hij zegt: “Ik kom spoedig”, zeg jij dan: “Amen. Kom, Heer Jezus”. Want Hij verlangt naar jou en jij verlangt naar Hem.

Goed en zuiver en oprecht
kan ik zonder u niet worden;
christen ben ik uit gemis,
daar veel te verwachten is (Ria Borkent).

Amen.