Predikant

preken(vrije stof)
preken(catechismus)

Musicus

cv
concertagenda
cds
Composities
Diversen
Contact
Predikant > Preek lezen > Zacht fruit
titel : Zacht fruit
datum : 13 augustus 2017
volledige onderwerp : Galaten 5 : 18 - 23
Download deze preek.

Preek over Gal.5,18-23 (Den Ham / Almelo, 13-8-17)

Votum en groet
LB 209
10 geboden
LB 119a:1,2,4
Gebed
L Hos.14,2-10
Ps.92:3,7,8
T Gal.5,18-23
Preek
Opw.244 (aangepaste tekst)
Dankzegging en voorbede
Collecte
LB 902:3,4,6
Zegen

Gemeente van de Here Jezus,

Liefde, blijdschap, vrede,
goedheid en ook trouw,
wil de Heer je leren
door de Heilige Geest in jou (K Opw 70).

Een kinderlied dat we met Pinksteren gezongen hebben na de lezing van Gods wet. Leg je dat liedje naast de tekst voor de preek van vanmorgen, dan zie je dat dit liedje zo uit de Bijbel komt weglopen.
“De vrucht van de Geest is: [ppt]
liefde
vreugde / blijdschap
vrede

geduld
vriendelijkheid
goedheid

geloof/ trouw
zachtmoedigheid
zelfbeheersing

Je ziet dan ook meteen dat Paulus nog 4 woorden noemt. Het liedje zou nog mooier geweest zijn als ze er alle 9 in gezeten hadden. Maar misschien liep het liedje wat minder vlot als ook die lange woorden erin gestaan hadden.
Het zijn ook de makkelijkste woorden niet, zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Het is al heel wat dat je 5 van de 9 woorden kunt dromen: liefde, blijdschap, vrede, goedheid en ook trouw. Zo`n liedje helpt daar natuurlijk wel bij. Denk even aan die eerste 2 woorden: liefde en blijdschap, en meteen marcheren ze alle 5 op muziek door je hoofd.
Je zou eigenlijk een liedje moeten hebben waar je al die negen woorden mee uit je hoofd zou kunnen leren en in je hart zou kunnen schrijven. Ik heb inmiddels begrepen dat Elly en Rikkert zo’n liedje geschreven hebben. Maar ook zonder melodie kun je die woorden best uit je hoofd leren. Dat is meteen de opdracht die ik u voor deze week meegeef. Het zou heel mooi zijn wanneer u ze de volgende week kon opzeggen. Laten we het nu samen gewoon alvast 3 keer doen [ppt]:

liefde
vreugde
vrede

geduld
vriendelijkheid
goedheid

geloof
zachtmoedigheid
zelfbeheersing

Nu kan ik me best voorstellen dat je je afvraagt hoeveel zin het heeft deze 9 woorden uit je hoofd te leren. Want dat je die 9 woorden kent, betekent toch nog niet dat je die 9 woorden bent?
Zeker. Maar er zijn genoeg situaties waarin het zinvol blijkt te zijn eerst even tot tien te tellen. Dan reageer je toch anders. Daarom zou ik zeggen: tel in zulke situaties eens niet tot 10, maar tot 9:

liefde
vreugde
vrede

geduld
vriendelijkheid
goedheid

geloof
zachtmoedigheid
zelfbeheersing

Dan reageer je toch anders: minder uit je vlees, meer uit de Geest.
Maar misschien zit de moeite van een ander juist wel op dit punt. Paulus zegt juist dat die 9 woorden de vrucht van de Geest vormen. Dan betekent het toch dat Hij die vrucht bij jou moet laten groeien? Door die 9 woorden te gaan stampen wek je de indruk dat je die vrucht bij jezelf kunt laten groeien, als je maar goed oefent. Dat is toch niet geestelijk? Dat is juist vleselijk. Je moet het zelf doen. Net als de geboden uit het oude testament: wie deze dingen doet, zal daardoor leven (Gal.3,12).
Goed punt. Die 9 woorden vormen de vrucht van de Geest, niet de vrucht van je eigen inspanning. Het zijn geen toverwoorden waarmee je over Gods Geest zou kunnen beschikken. Maar ook al kun je met die 9 woorden de vrucht van de Geest niet oproepen, met die 9 woorden kun je het werk van de Geest wel herkennen. In je eigen leven en in het leven van anderen. Ik geloof dat het de apostel daarom te doen is, als hij de vrucht van de Geest op een rij zet: herken je dit?
Welk antwoord komt er dan als eerste bij je op? Misschien wel hetzelfde antwoord als bij de Galaten: geen eenduidig antwoord. Het maakt wat tegenstrijdige gevoelens bij je los. Want op zichzelf zijn het mooie woorden. Je kunt er niks verkeerds van zeggen. Misschien roepen ze zelfs wel het verlangen in je op dat al die 9 woorden voor jou opgaan. Niet omdat niet 1 van die woorden bij jou past. Maar alle 9? Toch voel je misschien ook wel wat aarzeling als je die 9 woorden op je in laat werken. Want hoe mooi die woorden ook zijn, ze zijn niet specifiek christelijk. Als je iemand met die woorden zou kunnen typeren zou iedereen, gelovig of ongelovig, zeggen: Dat is een mooi mens.
Misschien ken je zelfs wel iemand die helemaal niet in God of in Jezus gelooft, maar van wie je toch zou kunnen zeggen dat hij of zij beantwoordt aan het beeld dat Paulus geeft van de vrucht van de Geest in je leven. Maar dat kan toch helemaal niet? Want de vrucht van de Geest groeit toch alleen bij iemand die door het geloof aan christus? verbonden is? Je loopt het lijstje van 9 nog eens langs en komt tot je opluchting een woord tegen dat natuurlijk nooit op een ongelovige kan slaan: geloof. Maar je hoeft de oude vertaling er maar naast te leggen om te ontdekken dat die het niet heeft over geloof zachtmoedigheid en zelfbeheersing, maar over trouw, zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Daarmee is die vertaling geloof nog niet fout. Zolang je maar niet aanvult: geloof in God. Je kunt beter denken aan het liedje van wijlen Andre Hazes: [ppt]

Want zij gelooft in mij,
zij ziet toekomst voor ons allebei.
Zij vertrouwt op mij,
zij gelooft in mij.

Ik merk bij mezelf dat ik het bijna gênant vind om dit liedje in de preek aan te halen. Maar vraag me ook meteen af waar dat op vastzit. Want uit dit refrein spreekt pure verbazing: zij gelooft in mij! Hoe bestaat het! Want zij weet net zo goed als ik dat ik een onbetrouwbare dronkenlap ben. Die verbazing zou juist christenen niet onbekend voor moeten komen. Híj gelooft in mij. Híj ziet toekomst voor ons allebei. Voor die toekomst heeft Hij zelfs zijn enige zoon overgehad. Zelfs als niemand meer iets in me ziet, zelfs als ik het geloof in mezelf verloren heb, blijft Hij me trouw.
“Aanvaard elkaar zoals God jou in Christus aanvaard heeft”, schrijft Paulus in zijn brieven aan de Efeziërs en de Romeinen (Rom.15,7; Ef.4,32) Als er dus ergens een plek in de wereld zou moeten zijn waar nog geloof in mensen bestaat dan de kerk wel. Maar juist dat vraagt Paulus zich in zijn brief aan de Galaten af. Want even voor onze tekst schrijft hij: ”Dient elkaar in liefde, want de hele wet is vervuld in 1 uitspraak: ‘Heb uw naaste lief als uzelf’. Maar wanneer u elkaar aanvliegt, pas dan maar op dat u niet door elkaar verslonden wordt”.
Paulus wist blijkbaar dat de spanningen in de gemeente in Galatië hoog opgelopen waren. Uit zijn brief weten we ook wat het punt was waar zoveel over te doen was: het gezag van de wet in de gemeente van Christus. Ik kan dat in deze preek niet verder uitwerken. Maar ik wil er wel bij stilstaan dat het dus ging over de vraag of alles wat er in de Bijbel staat nog precies zo geldt voor christenen als voor joden. Je zou zeggen: je kunt je om mindere zaken druk maken. Maar Paulus zegt: Wat schiet die strijd over het gezag van de wet op als die strijd je in strijd brengt met de wet? Want de hele wet is vervuld in 1 uitspraak: “Heb uw naaste lief als uzelf”. Als de Geest van Jezus die wet in je hart gaat schrijven is het dus onmogelijk dat er bij jullie ontucht, zedeloosheid en losbandigheid, afgoderij en toverij, afgunst, bras- en slemppartijen voorkomen. Daar zullen de Galaten het vast wel mee eens geweest zijn. Maar Paulus noemt nog meer werken van het vlees: Ook vijandschap, tweespalt, jaloezie en woede, gekonkel, geruzie en rivaliteit zijn vruchten van het vlees. Het kan toch niet zo zijn dat je het koninkrijk van God niet binnen kunt gaan omdat je met elkaar overhoopligt over de uitleg van het woord van God? Juist dan zou de vrucht van de Geest bij jullie moeten bloeien:

liefde
vreugde
vrede

geduld
vriendelijkheid
goedheid

geloof
zachtmoedigheid
zelfbeheersing

Dit woord van Paulus dringt zich de laatste weken, ja maanden, aan me op. Als ik zie hoe in onze kerken de messen geslepen worden, voor een strijd over de vrouw in het ambt. De eerste slagen zijn inmiddels gevallen. De GKv zijn geschorst als lid van de Internationale Conferentie van Gereformeerde Kerken. Blijkbaar hanteert die conferentie een afvinklijstje van wat wel en niet gereformeerd is. Maar wat er ook in dat lijstje mag staan, niet de 9 kenmerken van de vrucht van de Geest. Anders waren onze broeders in het buitenland niet zo snel klaar met ons geweest. Ik ben me er echter ook van bewust dat wij als GKV mee verantwoordelijk zijn voor een klimaat waarin je broeders en zusters zo makkelijk afschrijft. Die ICRC is namelijk mee door onze kerken opgericht, omdat de GKs zijn ambten open ging zetten voor vrouwen… Met ons wordt afgerekend zoals wij met anderen afgerekend hebben. We oogsten wat we zelf gezaaid hebben, ...op de akker van het vlees (6,8).
Ik kan nog niet inschatten hoeveel strijd er in onze gemeente zak komen door het synodebesluit dat de ambten ook opengesteld heeft vrouwen. Maar of je er nu voor of tegen bent, repeteer voor jezelf de 9 kenmerken van de vrucht van de Geest als je erover nadenkt. Repeteer ze hardop als je erover met elkaar in discussie gaat. Want als wij elkaar aanvliegen, is er maar 1 die lacht: hij die duivel heet omdat hij dol is op vijandschap, tweespalt, jaloezie, gekonkel, geruzie en rivaliteit. En het meeste plezier heeft hij als blijkt hoe vleselijk we nog steeds zijn als wij denken dat we geestelijk bezig zijn.
Nu hebben die vruchten van het vlees 1 voordeel: ze zijn direct herkenbaar. Paulus zegt: Het is bekend wat onze eigen wil allemaal in ons teweeg brengt. Dat geldt zo niet voor de vruchten van de Geest. Die zijn wel herkenbaar, maar niet direct. Vruchten moeten immers rijpen. Wat zijn ze tijdens dat proces kwetsbaar. Er hoeft in april maar 1 nacht vorst overheen te gaan of er groeien geen vruchten aan de appelboom en geen bloemen aan de blauweregen.
Maar ook al komt de vrucht van de Geest niet zo snel aan het licht als de werken van het vlees, ze komen toch wel degelijk aan het licht. Je hoeft er niet eens gelovig voor te zijn om ze te herkennen. Want iemand bij wie deze vrucht te zien is:

liefde
vreugde
vrede

geduld
vriendelijkheid
goedheid

geloof
zachtmoedigheid
zelfbeheersing,

dat is een mooi mens. Misschien zeg je bij jezelf: je hoeft niet eens een gelovige te zijn om die vrucht van de geest voort te brengen. Daar ben ik het dan niet mee eens. Want je kunt die vrucht wel dragen, maar niet voortbrengen. In de woorden van Hosea: Het is úw vrucht die ik draag. Als de vrucht van de Geest opbloeit in het leven van iemand die niet gelooft, is het nog steeds zo de vrucht van de Geest, die waait waarheen hij wil. Je hoort zijn geluid, maar je weet niet waar hij vandaan komt en waar Hij heen gaat. (Joh.3,8)
Niemand kan beschikken over de vrucht van de Geest. Een ongelovige net zomin als een gelovige, een gelovige net zomin als een ongelovige. Maar als een ongelovige aan gelovigen het beeld van Jezus laten zien, moet dat voor gelovigen een reden te meer zijn zich tot Jezus te bekeren. Want Hij is niet gekomen om je christelijk of gereformeerd te maken, maar om je menselijk te maken. Gods Zoon werd mens omdat wij door de bodem van het menszijn heen gezakt waren. We wilden goddelijk zijn, maar werden onmenselijk. Er is dan ook geen enkele reden om je neus op te halen voor die vrucht van de Geest alsof die te algemeen menselijk, te weinig specifiek christelijk zouden zijn. Want wat wel christelijk, maar niet menselijk is, is vleselijk.
Ik las van de week een boek waarin de vrijzinnigheid in Nederland zich voorstelt. Mooi boek, ook als ik het er niet lang altijd mee eens ben. Maar in dat boek wordt de Heilige Geest omschreven als de kracht om boven jezelf uit te stijgen. Ik heb daar lang over nagedacht. Maar werd het er steeds minder mee eens. Want iemand die boven zichzelf uitstijgt, stijgt maar al te vaak boven de ander uit. Nu werd ook Jezus wel verhoogd, maar dan omdat Hij Zich zo diep vernederd had.
De vrucht van de Geest is niet spectaculair, Of is in een wereld waar het vlees heerst de vrucht van de Geest pas echt spectaculair? Ja, ze is zo spectaculair als Jezus, want de vrucht van de Geest is [ppt]:

liefde: Jezus’ liefde
vreugde: Jezus’ vreugde
vrede: Jezus’ vrede

geduld: Jezus’ geduld
vriendelijkheid: Jezus’ vriendelijkheid
goedheid: Jezus’ goedheid

geloof: Jezus’ geloof
zachtmoedigheid: Jezus’ zachtmoedigheid
zelfbeheersing: Jezus’ zelfbeheersing

Er is geen wet die daar iets tegen heeft. Amen.