Predikant

preken(vrije stof)
preken(catechismus)

Musicus

cv
concertagenda
cds
Composities
Diversen
Contact
Predikant > Preek lezen > Midzomernacht (advent)
titel : Midzomernacht (advent)
datum : 29 november 2015
volledige onderwerp : Zacharia 14 : 7
Download deze preek.

Preek over Zach,14,7 (Den Ham, 29-11-15)

Aansteken kaars
Gez.173:1
Votum en groet
Ps.25:1
Tien geboden
NLB 441:7,8,10
Gebed
Ps.50:1,2
L Zach.14,1-19 (door Evelien Meuleman)
L 1Tess.3,9-13
L Luc.21,25-31
Ps.50:11
Kindmoment (door Erik Vuurboom)
T Zach.14,7
NLB 462 (melodie: LB 435)
Dankzegging en voorbede)
Collecte
LB 267:4
Zegen

Gemeente van de Here Jezus,

Midzomernacht. In Nederland merken we daar niet zoveel van. Op 21 juni is het net iets langer licht dan de dag ervoor en de dag erna. Maar als je boven de poolcirkel woont is dat wel anders. Heeft iemand van u de midzomernacht wel eens meegemaakt in het hoge Noorden van Scandinavië? Ik [ook] niet. Maar het schijnt een heel bijzonder natuurverschijnsel te zijn. [ppt] De zon blijft laag aan de hemel staan. Niet alleen overdag, maar ook ’s nachts. De sterren blijven onzichtbaar, omdat hun licht wegvalt tegen het licht van een zon die maar niet onder wil gaan. De bloemkelken blijven open, de vogels blijven zingen. Het is of er een dag aangebroken is die te mooi is om voorbij te gaan.
Al weer een aantal geleden bracht de Zeeuwse band Bløf een prachtig lied uit onder de titel ‘Midzomernacht’. Het begint met de woorden: “Ik kijk verder nu de dag weer korter wordt”. Maar dat doet het meisje voor wie het lied gezongen wordt niet. Het is of het voor haar nooit nacht zal worden. En dat maakt haar zo mooi. Alsof over haar nooit de schaduw van de nacht, de schemering van de ouderdom, het duister van de dood zal vallen. [ppt]

Je bent mooier
dan ik jou ooit heb gezien.
Je bent prachtig,
je bent veel meer dan ik verdien.
Je bent veel verder, veel verder, veel verder, veel verder
dan ik ooit zou kunnen zijn.
Je bent moediger dan ik,
want je denkt nooit aan een eind.

Dat zijn woorden die profetisch aandoen. Profeten hebben iets gehoord waar anderen doof voor zijn en iets gezien waar anderen blind voor zijn. Maar hoe moeten ze wat ze gehoord hebben hoorbaar maken? Hoe moeten ze wat ze gezien hebben zichtbaar maken? Ze moeten het doen met de woorden en de beelden van deze wereld. Met woorden uit de mensentaal moeten ze Gods taal spreken. Met beelden uit de mensenwereld moeten ze Gods wereld schetsen. Een wereld die mooier is dan jij ooit gezien hebt. Jij zou die wereld ook wel binnen willen gaan. Maar je aarzelt. Maakt de profeet het niet wat al te mooi? En als hij dat niet doet, is er in die wereld dan wel plaats voor jou? Zoveel goedheid, waarheid, schoonheid, waar verdien je dat aan? Maar ondertussen is hij al veel verder, veel verder, veel verder, veel verder. Want jij durft het niet aan om te dromen van een dag die nooit voorbijgaat. [ppt]

In veel kerken over de hele wereld wordt er op deze eerste adventszondag gelezen uit Zacharia 14. Miljoenen christenen zullen zich dus met ons afvragen wat deze profetie te maken mag hebben met Jezus’ komst in deze wereld.
Nu wordt er in Zacharia 14 wel gesproken over de komst van Gód in deze wereld. Dat gebeurt zelfs op een manier die weinig aan de verbeelding overlaat. Hij zal zijn voeten op de Olijfberg planten, ten oosten van Jeruzalem. De Olijfberg zal in tweeën splijten: de ene helft glijdt weg naar het noorden en de andere naar het zuiden, zodat er een breed dal ontstaan van oost naar west.
Zacharia’s profetie doet denken aan de veel bekendere woorden van Jesaja:

Baan voor de HEER een weg door de woestijn,
effen in de wildernis een pad voor onze God.
Laat elke vallei verhoogd worden
en elke berg en heuvel verlaagd,
laat ruig land vlak worden
en rotsige hellingen rustige dalen.
De luister van de HEER zal zich openbaren
voor het oog van al wat leeft (Jes.40,3b-5b).

Maar van de profetie van Jesaja zou je nog kunnen zeggen dat het beeldtaal is. Ik verwacht tenminste niet dat er ook maar iemand zal zijn die de bergen gaat afgraven en de dalen gaat ophogen omdat God anders niet kan komen. Nee, de bergen die verlaagd moeten worden zijn geen bergen van aarde, maar bergen van zonde. Johannes de Doper bereidt de mensen dan ook voor op de komst van de Messias door hen op te roepen zich te laten dopen en tot inkeer te komen, om zo vergeving van hun zonden te krijgen (Mc.1,4).
Maar Zacharia lijkt dat beeld van die berg die verlaagd moet worden letterlijk te nemen, als hij zegt dat de Olijfberg moet splijten om de HEER, zijn God, vrije doortocht te verlenen als Hij verschijnt met al de zijnen. Er zijn dan ook christenen die menen dat Zacharia een bijzondere gebeurtenis uit de eindtijd beschrijft. Als alle volken optrekken om Israël van de kaart te vegen, komt Jezus zelf hun te hulp. Hij daalt vanuit de hemel neer om op dezelfde plek te landen als waar Hij opgestegen is: de Olijfberg. Zodra zijn voeten de Olijfberg raken, scheurt die in tweeën. Israëls vijanden raken eronder bedolven en Israëls koning bestijgt de troon van zijn vader David in Jeruzalem. Daar zal Hij duizend jaar over de aarde regeren, voor de volken nog één keer tegen Jeruzalem op mogen trekken, om dan definitief vernietigd te worden.
Want je ook van deze uitleg kunt zeggen, niet dat Zacharia 14 niet serieus genomen wordt. Toch kon dat meteen wel eens het probleem van deze uitleg zijn. Want waarom moet die Olijfberg nu precies splijten? Aan die vraag komen de aanhangers van de leer van het duizendjarig rijk niet toe. Waarom de Olijfberg moet splijten? Die splijt gewoon als Jezus zijn voet erop zet. Toch is er wel degelijk een goede reden aan te geven waarom de Olijfberg moet splijten. Ik kan dat met een paar heel eenvoudige tekeningen duidelijk maken. [ppt]
Links de tempelberg en rechts de Olijfberg. Tenminste, als je met je gezicht naar het noorden staat. Je ziet dan meteen dat de tempelberg lager is dan de Olijfberg. ’s Morgens, als de zon opkomt in het oosten, ligt de tempelberg dan ook een tijd in de schaduw van de Olijfberg. Stel je nu eens voor dat je op een andere plek staat. Niet aan de zuidkant, maar aan de oostkant van de Olijfberg. [ppt] Dan kun je de tempelberg niet meer zien. Die ligt verscholen achter de Olijfberg. Tot de Olijfberg begint te scheuren. [ppt] De ene helft glijdt weg naar het noorden, de andere helft glijdt weg naar het zuiden. Dan zie je de tempelberg ineens weer liggen. [ppt] Nu de Olijfberg niet langer in de weg staat, heb je ineens een vrij uitzicht op de tempelberg. Stel je nu eens voor dat je de volgende morgen weer op dezelfde plaats staat als waar je gisteren begon. Zodra de zon opkomt, ligt de tempelberg meteen in de zon. [ppt] Nu de Olijfberg is gespleten kan hij de tempelberg niet langer in de schaduw zetten. De stad van God is de stad van het licht geworden.
Zacharia beschrijft in zijn profetie dus niet het begin van het duizendjarig rijk, maar hij tekent het begin van de eeuwige dag. Maar dan wordt het moeilijk. Want hoe teken je het verloop van die eeuwige dag? Zacharia weet niet goed hoe hij dat moet doen. Want tegen de tijd dat het avond wordt is het nog steeds licht. Maar is het dan al wel avond? Of is het dan nog steeds morgen? De woorden dag en nacht verliezen hun betekenis, als het ‘s nachts net zo licht is als overdag. [ppt]

Als je de Nieuwe Bijbelvertaling leest lijkt het net of het overdag schemerig is: geen dag en geen nacht. “Pas tegen het vallen van de avond zal er weer licht gloren”. Maar dat is de bedoeling niet. Volgens mij komen de Nieuwe Friese Bijbelvertaling, de Groot Nieuws Bijbel en de Willibrordvertaling het dichtst in de buurt. Als ik die vertalingen combineer, staat er zoiets als: [ppt] “Dan zal er geen morgenrood meer zijn en ook geen kou of vorst. Het is één en al dag, de HEER bekend, zonder wisseling van dag en nacht: tegen de avond blijft het licht”.
Ik zou me voor kunnen stellen dat u nu denkt: “Maar als ik de tekst in mijn eigen Bijbel lees, is het lang zo duidelijk niet”. Toch zit er ook iets goeds in dat alle vertalingen wat onduidelijk blijven. Want het Hebreeuws is zelf onduidelijk. Dat is geen wonder. Want stel je eens voor dat Zacharia in een visioen de midzomernacht ziet. [ppt] Hoe moet iemand die niet weet wat dat is dat uitleggen aan iemand die ook niet weet wat dat is? Hij komt een heel eind door zo dicht mogelijk aan te sluiten bij zij eigen belevingswereld. Maar wat er gebeurt als de Olijfberg splijt en de HEER zijn intrek in Jeruzalem neemt, dat sluit op geen enkele manier aan bij zijn belevingswereld.
Voor ons is dat niet anders. Want ook al kunnen wij ons wel wat voorstellen bij een midzomernacht waarin ‘s nachts licht blijft, het blijft een beeld van iets waar wij ons niets bij voor kunnen stellen. Misschien zou het schelen, als je de midzomernacht in het hoge noorden zelf eens onderging: de zon die maar doorgaat met schijnen, de vogels die maar doorgaan met zingen en de bloemen die maar doorgaan met bloeien. Zo zou het altijd moeten zijn: vreugde die niet afgewisseld wordt door verdriet, kleuren die niet uitgewist worden door de avondschemering, leven dat geen plaats hoeft te maken voor de dood. Maar het blijft onwerkelijk. Als de midzomernacht maar lang genoeg duurt, zullen ook de vogels zwijgen en de bloem sluiten.
Wij hebben net zo min woorden en beelden voor de eeuwige dag als Zacharia. Niet alleen omdat wij niet weten wat het betekent als het dag blijft, maar ook omdat wij niet weten wat het betekent dat de nacht verdwijnt. Iets kunnen we ons er wel bij voorstellen. Want wij zijn eerder bang in het donker dan bang in het licht. Maar dat betekent niet dat we niet bang hoeven te zijn zolang het nog licht is. Want denk je eens in dat jij op een van die terrasjes in Parijs zat, toen er gewapende mannen verschenen. Dan wordt het nacht midden op de dag. [ppt]
Die nacht overdag kende Zacharia net zo goed als wij. Hij opent zijn profetie immers met een akelig herkenbare tekening van een stad die wordt ingenomen. “De huizen zullen worden geplunderd en de vrouwen verkracht”. Die tijd is nog niet voorbij. Toen de Russen tegen het eind van de tweede wereldoorlog Berlijn innamen, maakten ze zich schuldig aan dezelfde misdaden, en in het kalifaat dat ISIS wil stichten in het Midden-Oosten worden dezelfde gruwelen begaan.
Volgens de Bijbel moet de wereld door die nacht heen voor het dag kan worden. De gelovigen moeten er net zo goed doorheen als de ongelovigen. Er zijn christenen die zeggen dat de gemeente in de hemel zal zijn als er op aarde een tijd van grote verdrukking aanbreekt. Maar alleen de lezing van Zacharia maakt al duidelijk dat dat niet waar is. Want de heilige stad wordt ingenomen en de inwoners van die stad slaan op de vlucht. Als wij advent vieren, doen we dat in kerken waarin we net zo onveilig zijn als de bezoekers van een popconcert in het Parijse theater Bataclan.
Toch vieren we vandaag wel advent. We steken een kaars aan, tegen de verdrukking in. [ppt] Tegen beter weten in? Nee, want in deze donkere wereld is het licht gaan schijnen, toen Jezus geboren werd in Betlehem. Je zou zeggen: Wat is een kindje dat in doeken gewikkeld in een voederbak ligt meer dan een waxinelichtje dat zomaar uitgeblazen kan worden? Toch worden herders die het bericht van zijn geboorte horen omgeven door het stralende licht van de Heer. In dat licht gaan mensen zingen als vogels in de nacht. In dat licht gaan mensen bloeien als bloemen in de nacht. Want in een genadeloze wereld is Gods genade doorgebroken. Hij deelt in onze vergankelijkheid om ons te laten delen in zijn onvergankelijkheid. Hij deelt in onze dood om ons te laten delen in zijn leven.
Kerst is een begin. Maar wel een begin zonder einde. Want het licht dat scheen in de kribbe is niet gedoofd aan het kruis. Het is alleen maar feller gaan branden toen Jezus opstond uit het graf. Hij laat een wereld waarin het goede steeds weer ingehaald wordt door het kwade achter zich. Niet de zonde heeft het laatste woord, maar de vergeving. Niet de oorlog heeft het laatste woord, maar de vrede. Niet de dood heeft het laatste woord, maar het leven.
Maar als ik naar dat kindje in de kribbe kijk, mag ik ook zeggen: Niet de macht heeft het laatste woord, maar de onmacht. Niet voor de sterken, maar voor de zwakken wordt het dag. Niet over de geweldenaars, maar over de weerlozen zal de zon opgaan, blinken en nooit verzinken. “Nu gaan de bloemen nog dood, nu gaat de zon nog onder” (GK 75:1). En toch mogen we tegen de verdrukking in al zingen van de eeuwige dag.

Zing voor de eeuwige dag.
Zing voor zijn komst en zeg Amen.
Zing voor de Heer die ons samen
daar al van eeuwigheid zag (GK 75:6).

Amen.