Predikant

preken(vrije stof)
preken(catechismus)

Musicus

cv
concertagenda
cds
Composities
Diversen
Contact
Predikant > Preek lezen > 'Die Nazoreeër': De Messias!
titel : 'Die Nazoreeër': De Messias!
datum : 27 juli 2014
volledige onderwerp : Zondag 12
Download deze preek.

Preek over HC zondag 12 (Den Ham / Koekange, 27-8-14)

Ps.84:5
L Hnd.2,22-36
L Hnd.11,19-26
Ps.28:1,4,5
T HC zondag 12
Gez.179b
Lied 99 (melodie: Lied 107/126) (na collecte)

Gemeente van de Here Jezus,

De actualiteit heeft mijn voorbereidingen voor deze preek over zondag 12 van de Catechismus ingehaald. Want in die zondag wordt antwoord gegeven op twee vragen: [ppt] 1. Waarom wordt Jezus de Christus genoemd?, en 2. Waarom word jij een christen genoemd? Maar voor ik die antwoorden kan behandelen, moet ik eerst twee andere vragen beantwoorden: [ppt] 1. Waarom worden christenen nasara genoemd, en 2. Waarom wordt de Christus Nazoreeër genoemd?

[ppt] U hebt waarschijnlijk wel gehoord dat christenen uit Noord-Irak massaal op de vlucht geslagen zijn voor het leger van de terreurbeweging ISIS. In de islamitische heilsstaat die deze beweging wil stichten is geen plaats voor christenen. Als die hun leven willen behouden, hebben ze maar twee mogelijkheden: óf zich bekeren tot de islam óf vluchten. Hun huizen zijn door de aanhangers van ISIS al gemerkt met een teken: [ppt]. U hebt dat teken misschien al wel in de krant of op internet gezien. Dat hoefijzer met een punt erin schijnt in het Arabische schrift de letter n te zijn, de eerste letter van het Arabische woord nasara. In diverse media viel te lezen dat in de Koran christenen zo genoemd worden: nasara. Ik heb dat wel even gecheckt, omdat de media elkaar nogal makkelijk naschrijven. Maar het klopt inderdaad. Want de eerste plaats in de Koran waar christenen in genoemd worden is Soera 2 vers 62. Daar staat: [ppt] “De gelovigen, het mogen Joden, christenen of Sabeïsten zijn, indien zij slechts aan God en aan de oordeelsdag geloven en wel doen, zullen door hun Heer beloond worden; noch vrees noch droefheid zal over hen komen”. Als ik het Arabische schrift omzet in ons Latijnse schrift, zie je dat er voor ‘christenen’ in het Arabisch nasara staat.
De eerste vraag die ik in deze preek wilde behandelen was: Waarom worden christenen nasara genoemd? Het antwoord op die vraag is niet zo moeilijk. Want in dat woord nasara kun je de naam herkennen van de plaats waar Jezus vandaan kwam: Nazaret. Nasara zijn dus volgelingen van Jezus van Nazaret.
Maar niet alleen in de Koran, ook in de Bijbel komen we die naam nog tegen als aanduiding voor ‘christenen’. In de rechtszaak tegen de apostel Paulus brengen de Joden deze aanklacht tegen hem in: “Het is ons gebleken dat deze man een ware pest is en dat hij overal ter wereld onlusten onder de Joden veroorzaakt. [ppt] Als een van de voornaamste leiders van de sekte van de Nazoreeërs heeft hij zelfs een poging ondernomen om de tempel te ontwijden, waarna we hem hebben overmeesterd” (Hnd.25,5.6). De gemeente van Christus werd dus door de Joden ‘de sekte van de Nazoreeërs’ genoemd. Dat woord ‘sekte’ klinkt al wat denigrerend. Maar om er nog een schepje bovenop te spreken de Joden niet van de sekte van de Nazareners, maar van de sekte van de Nazoreeërs. Daarin bootsten ze het accent van de inwoners van Galilea na. Dat soort humor kun je nog steeds tegenkomen in de koeling van de supermarkt: Boer’n Vla. Op mij komt die merknaam tenminste over als: die stomme boeren kunnen maar lekkere vla maken. Voor mij een reden om die vla maar niet te komen. Want het venijn zit in de naam. In ‘Boer’n Vla’ beluister ik dezelfde minachting als in ‘sekte van de Nazoreeërs’. De volgelingen van Jezus Christus worden weggezet als ‘boertjes van buut’n’.

[ppt] Ja, wordt Jezus Christus zelf niet weggezet als een ‘boertje van buut’n’? We lezen in het evangelie van Matteüs dat Jezus Nazoreeër genoemd werd. Matteüs schrijft dat, als Jozef zich na de vlucht naar Egypte met Maria en Jezus in Nazaret vestigt. “Zo ging in vervulling wat gezegd is door de profeten:[ppt] ‘Hij zal Nazoreeër genoemd worden’” (Mt.2,23). Nu staat er nergens bij de profeten dat de Messias uit Nazaret zou komen. Maar er staat wel bij de profeten over de dienaar van de HEER: [ppt] “Hij werd veracht, door mensen gemeden, hij was een man die het lijden kende en met ziekte vertrouwd was, een man die zijn gelaat voor ons verborg, veracht, door ons verguisd en geminacht. Maar hij was het die onze ziekten droeg, die ons lijden op zich nam. Wij echter zagen hem als een verstoteling, door God geslagen en vernederd. Om onze zonden werd hij doorboord, om onze wandaden gebroken. Voor ons welzijn werd hij getuchtigd, zijn striemen brachten ons genezen” (Jes.53,3-5). De beide lijnen die in deze profetie getrokken worden: hij verdroeg onze spot en hij droeg onze nood, komen samen in het opschrift dat Pilatus boven het kruis had laten hangen: [ppt] “Jezus, de Nazoreeër, de koning van de Joden” (Joh.19,19, NBG-51).
Het is opmerkelijk dat Petrus Jezus in zijn toespraak op de Pinksterdag ook “de Nazoreeër” noemt. Opmerkelijk, omdat het nog maar een dag of vijftig geleden was dat Petrus niets met die Nazoreeër te maken wilde hebben. Toen een meisje zei dat hij ook bij die Nazoreeër hoorde (Mt.26,71, NBG-51), zwoer hij dat hij die man niet kende. Maar de omstanders trapten er niet in: “Jij ben wel degelijk een van hen, trouwens, je accent verraadt je” (Mt.26,73). Maar als diezelfde Petrus het volk toespreekt, zegt hij: “Israëlieten, luister naar wat ik u zeg: Jezus, de Nazoreeër (Hnd.2,22, NBG-51), is door God tot u gezonden”. Volgens de Nieuwe Bijbelvertaling zou Petrus zijn Meester gewoon “Jezus uit Nazaret” genoemd hebben. Maar er staat toch echt: “Jezus, de Nazoreeër”. Petrus gebruikt dus de naam waarmee de Joden Jezus bespotten. Blijkbaar is die spotnaam voor Petrus een erenaam geworden. Die ommezwaai wenst Petrus alle Joden toe. Want hij besluit zijn toespraak met de woorden: “Jezus is door God tot leven gewekt, daarvan getuigen wij allen. Hij is door God verheven en zit aan zijn rechterhand. Laat het hele volk van Israël er daarom zeker van zijn dat dezelfde Jezus die u gekruisigd hebt, door God tot Heer en Messias is aangesteld”. Petrus’ toespraak komt dus hierop neer: [ppt] De Nazoreeër is de Messias.

Messias. Zoals u misschien wel weet is dat van oorsprong een Hebreeuws woord. Wij gebruiken meestal het Griekse woord: Christus. Van dat Griekse woord is weer het woord afgeleid waarmee de volgelingen van Christus aangeduid worden: christenen. [ppt] De Catechismus stelt ons de vraag of wij even terecht christenen genoemd worden als Jezus de Christus genoemd wordt. Vandaag wil ik echter met Petrus aan u vragen of u net als de christenen in Noord-Irak ook Nazoreeër genoemd zou kunnen worden. [ppt] Want één ding is zeker: zij delen in dezelfde smaad als hun Heer. Net als Hij worden ze veracht, verguisd en geminacht. Hun huizen worden gemerkt met de n van nasara. Alsof het zieke bomen zijn die omgehakt moeten worden. “Laten wij die boom met al zijn vruchten vellen, hem uit het land der levenden wegkappen, dan wordt zijn naam nooit meer genoemd” (Jer.11,19b).
Die n op huizen in Noord-Irak lijkt een duivelse omkering te zijn van het bloed dat de Israëlieten in de nacht van de uittocht aan de deurposten van hun huizen moesten smeren. Want aan huizen die met dat teken gemerkt waren zou de doodsengel voorbijgaan. Maar in huizen die met de n van nasara gemerkt zijn mag hij juist toeslaan. Toch zijn steeds meer mensen solidair met de christenen in Irak door het teken te dragen waarmee ISIS de huizen van christenen brandmerkt. Vooral op de sociale media vervangen mensen massaal hun profielfoto door een Arabische n. Zou u dat doen? En als u dat zou doen, zou u het dan menen? Gaat uw solidariteit met de christenen in Noord-Irak zover dat u met hen zo willen sterven? Gaat uw solidariteit met de Christus zover dat u voor Hem zou willen sterven?
Het symbool van het christendom is niet de letter n, maar het kruis. Toch is dat een even merkwaardig kenmerk. Want het kruis is het symbool van de dood. Meer nog, het is het symbool van een vervloekte dood. Dieper kun je niet zinken. Desondanks zegt Petrus in zijn toespraak op de Pinksterdag dat de Nazoreeër de Messias is. Een paar hoofdstukken verderop zal hij zelfs zeggen dat de naam van Jezus Christus, de Nazoreeër (NGB-51), de enige naam is die op aarde redding biedt aan de mensen (Hnd.4,10.12). Zo spraken alle apostelen. De schrijver van de brief aan de Hebreeën zegt: “Jezus heeft, om met zijn eigen bloed het volk te heiligen, buiten de stadspoort geleden. [ppt] Laten we dus ons kamp verlaten, ons bij hem voegen en delen in zijn vernedering” (Hebr.13,12.13). Anders kunnen we niet delen in zijn heerlijkheid. Want de apostel Paulus zegt: “Wij moeten delen in zijn lijden om met hem te kunnen delen in Gods luister” (Rom.8,17).
Ik hoop dat die woorden onze broeders en zusters in Irak mogen bemoedigen. Hun weg is de weg van Jezus Christus: de weg van kruis én opstanding. Maar de woorden die Irakese christenen mogen bemoedigen, mogen Nederlandse christenen tot nadenken stemmen. Want wat is er in onze levens nog terug te zien van Jezus Christus, de Nazoreeër? Je zou zeggen: Gelukkig niet zoveel als in de levens van christenen in Irak. Ik zeg dat ook. Maar als ik me niet vergis gaan we ook de spot die christenen in ons land ten deel valt maar liever uit de weg. We zijn er eerder trots op als ongelovigen tegen ons zeggen: “Goh, dat jullie dat ook mogen”. Alsof wij met de Heilige Geest gezalfd zijn om de mensen om ons heen te laten zien dat wij net als zij op zondag voetbal mogen kijken. Mag dat dan niet? Ja hoor. Maar als kerkdiensten verschoven worden omdat er anders helemaal niemand meer in de kerk komt, weet niet alleen de wereld, maar ook God waar ons hart ligt.
Zoiets lees ik over de eersten die christen genoemd werden niet. In Handelingen 11 stond dat dat voor het eerst in Antiochië gebeurde. Ook dat was een naam waar spot in doorklonk. Niet zulke bijtende spot als in de naam Nazoreeërs. Het was maar een klein pesterijtje. Want het woord christos zei de mensen van Antiochië niet zoveel. Maar het woord chrestos wel. Dat betekent namelijk braaf. [ppt] In sommige handschriften staat dan ook niet dat in Antiochië de leerlingen voor het eerste christianoi genoemd, maar dat de leerlingen voor het eerst chrestianoi genoemd werden: braverikken. Blijkbaar zagen de inwoners van Antiochië christenen als mensen die van hun geloof niet mee mochten doen aan de dingen die het leven juist leuk maken. Je kunt die verbazing van de wereld over de kerk nog terugvinden in de eerst brief van Petrus. Daar staat: [ppt] “U hebt al genoeg tijd verspild aan allerlei zaken waarin de ongelovigen plezier hebben: losbandigheid, wellust, dronkenschap, bras- en slemppartijen en verwerpelijke afgodendienst. Zij vinden het vreemd dat u niet langer meedoet aan hun liederlijke uitspattingen en ze spreken daarom kwaad over u” (1Pt.4,3.4). Ik vind het daarom geen goed teken als ongelovigen niet langer kwaad over ons spreken, omdat wij inmiddels plezier beleven aan dezelfde dingen als zij; maar misschien kan ik, met Petrus, beter zeggen: onze tijd verspillen aan dezelfde dingen als zij. [ppt]

Dat betekent niet dat een christen die geniet van eten en drinken, van muziek en dans, zijn tijd zou verspillen. Als Jezus wordt uitgenodigd voor een bruiloft in Kana, slaat Hij die uitnodiging niet af, maar neemt Hij haar aan. Maar daarmee was Hij niet alleen als Jezus op die bruiloft. Nee, ook daar was Hij Jezus Christus. Want Hij veranderde die bruiloft in een voorproefje van de overweldigende blijdschap in het koninkrijk van de Messias.
De Catechismus werkt de betekenis van het woord ‘Messias’ uit aan de hand van de drie soorten gezalfden die Israël in het oude testament kende: [ppt] profeten, priesters en koningen. Dat de Messias voor Israël vooral degene was die het beloofde koninkrijk zou brengen, laat de Catechismus liggen. Het is de moeite waard om ook die betekenis van het woord ‘Messias’ vast te houden. Want [ppt] in de wijze waarop Jezus de ambten van profeet, priester en koning uitoefende werd het koninkrijk van God openbaar. Als profeet beschreef Hij dat koninkrijk als een rijk waarin de eersten de laatsten en de laatsten de eersten worden. Als priester legde Hij het fundament voor dat rijk door zelfde die eerste te zijn die de laatste werd. Door God werd Hij aangewezen als koning van dat rijk toen Hij werd opgewekt uit de doden en van de laatste de eerste werd. Als profeet, priester en koning vertoonde Hij de stijl van het koninkrijk van God, waarin de zwakken gezegend en de sterken vervloekt worden (Lc.6,10-26), waarin geven gelukkiger maakt dan ontvangen (Hnd.20,35) en waarin heersen bestaat in dienen (Lc.22,25-27). [ppt] Je wordt pas terecht een christen genoemd als je spreken en je zwijgen, je doen en je laten de stijl van dat koninkrijk laat zien. Want de stijl van het koninkrijk is de stijl van de Messias.
Zowel wanneer je feest als wanneer je rouwt moet je leven open blijven staan naar het koninkrijk van God. Je mag niet feesten en je mag niet rouwen als de mensen die geen hoop hebben (1Tess.4,13). Want je vreugde zal overtroffen worden en je verdriet zal overwonnen worden als Jezus het messiaanse vrederijk op aarde brengt.
Laten christenen uit Irak en nasara uit Nederland zich daaraan vast blijven houden. Want wie zijn naam dragen zijn niet ten dode opgeschreven, maar zullen met Hem leven tot in alle eeuwigheden.

Amen.